سیزدهم آبانماه در تقویم ایران به عنوان «روز دانشآموز» ثبت شده است، اما این تاریخ در دل خود دو روایت کاملاً متضاد را حمل میکند؛ روایتی رسمی که جمهوری اسلامی ترویج میدهد و روایتی انقلابی که از دل تجربه زندگی و مبارزه مردم و دانشآموزان برمیخیزد. پیشینه تعیین این روز به عنوان روز دانشآموز به ماههای آخر حکومت پهلوی برمیگردد. اما ۱۳ آبان در دوره حکومت جمهوری اسلامی مناسبت دیگری هم یافته است. تفاوت میان این مناسبتها در روز سیزدهم آبان، در واقع تفاوت میان صف انقلاب و ضدانقلاب در ایران است.
۱۳ آبان به روایت جبهه انقلاب:
روز ۱۳ آبان سال ۱۳۵۷ و در آستانه پیروزی مبارزات تودهای مردم بر علیه رژیم شاه، شماری از دانشآموزان به روال معمول آن دوران در محوطه دانشگاه تهران گرد هم آمدند و همراه و همگام با دانشجویان تظاهرات کردند. نیروهای حکومت نظامیِ دولتِ «شریف امامی» به سوی آنان تیراندازی نمودند و در جریان این واقعه تعداد زیادی از دانشآموزان جان خود را از دست دادند. دولت شریف امامی که کشتار خونین ۱۷ شهریورماه همان سال در میدان ژاله تهران را هم در پرونده داشت، یک روز بعد از کشتار دانشآموزان در دانشگاه تهران سقوط کرد. بعد از واقعه خونین ۱۳ آبان سال ۱۳۵۷، این روز به عنوان «روز دانشآموز» نامیده شد.
۱۳ آبان به روایت ضدانقلاب:
یک سال بعد از فاجعه خونین دانشگاه تهران، درست در چنین روزی، در اقدامی سازمانیافته توسط حزباللهیهای طرفدار خمینی، سفارت آمریکا در تهران به اشغال درآمد و ۵۲ دیپلمات و کارمند سفارت را به گروگان گرفتند. سازماندهندگان نمایش فریبکارانه اشغال سفارت آمریکا، با آن اقدام خود که نزدیک به یک سال و نیم به طول انجامید، سفارت اشغالشده آمریکا را به مرکز اعلام سیاستهای حاکمیت ضدانقلابی سران رژیم تبدیل کردند. اشغال سفارت آمریکا که اساساً به فرمان خمینی صورت پذیرفته بود، از آنجا که نقش مهمی در عقبنشاندن جریانات چپ و رادیکال و سرکوب انقلاب داشت، خمینی آن را «انقلاب دوم» نام نهاد؛ اما انقلاب دوم چیزی جز ادامه سرکوب انقلاب آزادیخواهانه مردم ایران بهوسیله ارتجاع اسلامیِ حاکم نبود.
شعار «مرگ بر آمریکا» که از آن روز به بعد با شدت و حِدت بیشتری از جانب حزباللهیها سر داده میشد، به پوششی برای سرکوب هر صدای مخالفی تبدیل گردید. از آن روز به بعد، دار و دستههای تحریکشده حزباللهی به جان کمونیستها و هر صدای آزادیخواه و سکولاری که شنیده میشد افتادند و زدند و گرفتند و کشتند. این رویداد آغاز سرکوب انقلاب آزادیخواهانه مردم ایران بهوسیله ارتجاع حاکم بود. انقلابی که رژیم شاه نتوانسته بود آن را سرکوب کند، بعد از رویداد اشغال سفارت، با قساوت بیشتری توسط رژیم تازهبهقدرترسیده دنبال شد. بسیاری از سازماندهندگان آن دورانِ اشغال سفارت آمریکا، بعدها در صف بنیانگذاران سپاه پاسداران و دستگاههای اطلاعاتی رژیم و شکنجهگران و زندانبانان جای گرفتند.
جمهوری اسلامی در حالی با روایتهای جعلی تلاش میکند روز دانشآموز را به نام خود مصادره کند که طی ۴۷ سال گذشته بودجه آموزش و پرورش در خدمت پروژههای نظامی و ارتجاعی مدام کاهش یافته است. دانشگاهها و مدارس در فقر غرق شدهاند و کیفیت آموزش بهشدت افت کرده است. دانشآموزان دختر با محدودیتهای فزایندهای مواجه میشوند و در برخی موارد از ادامه تحصیل در رشتههای خاص محروم میگردند. مدارس به فضاهایی امنیتی تبدیل شدهاند؛ دانشآموزانی که کوچکترین اعتراضی دارند، به بازجویی کشیده میشوند. نظارتهای امنیتی در مدارس، فضای آموزش را به محیطی خفقانآور تبدیل کرده است.
معلمانی که برای دریافت حقوق معوقه یا بهبود شرایط کاری خود اعتراض میکنند، دستگیر و زندانی میشوند. این رژیم برای متحقق ساختن اهداف و پروژههای خود در میان دانشآموزان ایران، همواره در تلاش بوده است با اجرای برنامه تفکیک جنسیتی در محیطهای آموزشی، با تغییر مفاد متون کتب درسی و حذف برخی از دروس علوم انسانی در دانشگاهها، با اعزام آخوند و پاسدار به مدارس، با پادگانی کردن مدارس و دانشگاهها و با ایجاد انواع موانع اخلاقی، جوانان را به تمکین و سکوت و بیتحرکی وادارد.
اما جوانان ایران، در دانشگاهها و مدارس و بیرون از آن، با مبارزات پرشور خود همواره یکی از سنگرهای مقاومت در برابر ارتجاع جمهوری اسلامی بودهاند. درخشانترین عرصه حضور پرشور دانشآموزان را در صفوف انقلاب «زن، زندگی، آزادی» شاهد بودیم. در جریان این انقلاب دهها نوجوان دانشآموز دختر و پسر در مقابل ارتجاع حاکم سینه سپر کردند و جان باختند، صدها تن زخمی شدند، هزاران تن به زندان افتادند و شکنجه شدند.
Hiwa Che, [05/11/2025 07:19]
گویی همه این جنایات کافی نبودند؛ مطابق یک برنامه طراحیشده برای مرعوب کردن دانشآموزان، به مسموم کردن دختران دانشآموز در صدها مدرسه ایران پرداختند. اما هیچکدام از این اقدامات جنایتکارانه ره به جایی نبردهاند و مقاومت جوانان ایران در برابر راه و روشی که رژیم اسلامی میخواهد به مردم ایران تحمیل کند، همچنان پایدار و پیشرو است.
در ماورای تلاشهای رژیم اسلامی برای مصادره مناسبت روز دانشآموز، سیزدهم آبان برای دانشآموزان و دانشجویان مبارز یادآور جانفشانی عزیزانی است که در برابر هر دو ارتجاع اسلامی و سلطنتی سینه سپر کردند و دوشبهدوش کارگران و زحمتکشان بر علیه ارتجاع حاکم و برای کسب آزادی جانفشانی کردهاند. با اینکه جمهوری اسلامی همواره در تلاش بود تا با جانشینی سالروز اشغال سفارت آمریکا، سالروز گرامیداشت دانشآموز را از یادها بزداید، اما همواره به همت دانشجویان و دانشآموزان انقلابی، گرامیداشت این روز زنده نگه داشته شده است.
