هشت مارس، روز جهانی زن، در سال ۲۰۲۶ در شرایطی فرا می‌رسد که ایران و بخش بزرگی از خاورمیانه در میانه یکی از بحرانی‌ترین دوره‌های سیاسی و نظامی دهه‌های اخیر قرار دارد. جنگ، سرکوب گسترده، بحران اقتصادی و ویرانی‌های ناشی از درگیری‌های نظامی، زندگی میلیون‌ها انسان را تحت تأثیر قرار داده و در این میان زنان بار دیگر در خط مقدم آسیب‌ها و هم‌زمان در صف نخست مقاومت و مبارزه قرار گرفته‌اند.
در ماه‌های گذشته، تحولات بزرگی در منطقه و ایران رخ داده است. اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ با سرکوبی خونین از سوی جمهوری اسلامی مواجه شد و بنا بر گزارش‌ها ده‌ها هزار نفر در جریان این اعتراضات جان خود را از دست دادند. این سرکوب گسترده نشان داد که حاکمیت جمهوری اسلامی همچنان با اتکا به خشونت سازمان‌یافته، ماشین امنیتی و قوانین مذهبی و مردسالارانه تلاش می‌کند هرگونه مطالبه آزادی و برابری را سرکوب کند.
در همین حال، منطقه خاورمیانه نیز درگیر جنگی گسترده شده است. جنگ دوازده‌روزه میان ایران و اسرائیل در سال گذشته تنها بخشی از روندی بود که اکنون به درگیری مستقیم میان جمهوری اسلامی با ایالات متحده، اسرائیل و بیشتر کشورهای عربی منطقه انجامیده است. طی بیش از یک هفته گذشته، شهرهای مختلف ایران و اسرائیل هدف حملات موشکی، بمباران‌های هوایی و حملات جنگنده‌ها قرار گرفته‌اند. این جنگ نه‌تنها زیرساخت‌های شهری و اقتصادی را تخریب کرده بلکه موجب آوارگی هزاران خانواده و تشدید بحران انسانی در منطقه شده است.
تجربه تاریخی نشان داده است که جنگ‌ها، بیش از هر گروه دیگری زنان و کودکان را هدف قرار می‌دهند. در شرایط جنگی، خشونت‌های جنسیتی، فقر، بی‌خانمانی و ناامنی افزایش می‌یابد و بسیاری از دستاوردهای اجتماعی و حقوقی زنان با تهدید جدی مواجه می‌شود. در عین حال، حکومت‌های اقتدارگرا از شرایط جنگی برای تشدید سرکوب داخلی، محدود کردن آزادی‌ها و خاموش کردن صداهای معترض استفاده می‌کنند.
در ایران، زنان همچنان با مجموعه‌ای از ستم‌های ساختاری مواجه‌اند؛ ستم‌هایی که در هم‌تنیدگی نظام سرمایه‌داری، حکومت استبدادی و قوانین مذهبی مردسالار شکل گرفته‌اند. قوانین جمهوری اسلامی زنان را در حوزه‌های مختلف از جمله ازدواج، طلاق، حضانت فرزند، سفر، ارث و مشارکت سیاسی در موقعیتی فرودست قرار داده است. این قوانین، همراه با فرهنگ مردسالار و ساختارهای اقتصادی نابرابر، زنان را در بسیاری از عرصه‌های اجتماعی و اقتصادی با محدودیت‌های جدی مواجه می‌کند.
در عین حال، تجربه خیزش انقلابی «ژینا» نشان داد که زنان در ایران نه‌تنها قربانی این ساختارها نیستند، بلکه یکی از مهم‌ترین نیروهای تغییر اجتماعی به شمار می‌آیند. زنان در جریان این خیزش، در خیابان‌ها، در شبکه‌های اجتماعی، در سازماندهی اعتراضات و در ایجاد شبکه‌های مقاومت نقشی تعیین‌کننده ایفا کردند و نشان دادند که مبارزه برای آزادی و برابری بدون حضور فعال زنان امکان‌پذیر نیست.
این مبارزه به‌ویژه در کوردستان و بلوچستان ابعاد پیچیده‌تری دارد. زنان کورد و بلوچ علاوه بر ستم جنسیتی، با ستم‌های ملی و طبقاتی نیز مواجه هستند. نظام امنیتی و نظامی حاکم بر این مناطق، فقر ساختاری، محرومیت از خدمات اجتماعی و سرکوب سیاسی، شرایطی ایجاد کرده است که زندگی زنان در این مناطق با دشواری‌های چندگانه همراه باشد. با این حال، زنان کورد و بلوچ در سال‌های اخیر نقش برجسته‌ای در اعتراضات و جنبش‌های اجتماعی ایفا کرده‌اند.
در کنار این گروه‌ها، افراد جامعه رنگین‌کمانی نیز در ایران با سرکوبی شدید مواجه هستند. قوانین جمهوری اسلامی نه‌تنها هویت‌های جنسیتی و گرایش‌های جنسی متفاوت را به رسمیت نمی‌شناسد بلکه برای آن‌ها مجازات‌های سنگینی از جمله زندان، شلاق و حتی اعدام در نظر گرفته است. زنان رنگین‌کمانی در چنین شرایطی با اشکال مضاعفی از تبعیض و خشونت روبه‌رو هستند.
هشت مارس ۲۰۲۶ یادآور این واقعیت است که مبارزه برای آزادی و برابری زنان نمی‌تواند جدا از مبارزه علیه جنگ، استبداد، سرمایه‌داری و ساختارهای مذهبی مردسالار باشد. رهایی زنان تنها زمانی ممکن است که این ساختارهای سرکوبگر به‌طور هم‌زمان به چالش کشیده شوند.
کولبرنیوز بر این باور است که همبستگی میان جنبش‌های زنان، جنبش‌های کارگری، جنبش‌های ملی و دیگر جنبش‌های آزادی‌خواه و برابری‌طلب می‌تواند زمینه‌ساز تغییرات بنیادین در جامعه باشد. تنها از طریق این همبستگی گسترده است که می‌توان در برابر جنگ، سرکوب و نابرابری ایستاد و مسیر دستیابی به آزادی و برابری را هموار کرد.
