
یکی از آزاردهندهترین دردهای جامعه بشری، خشونت علیه زن است. دردی که مرز نمیشناسد، قشر و طبقه، کوچک و بزرگ نمیشناسد، همهجا و هر کجا در کمین است تا زنی را آزار دهد. هر جا زنی هست نوعی از این درد برای آزار دادن در کمین است. دردی که بیشتر از همه به گرد زنان فقیر و مستمند، زنان کارگر، زنان خانهدار، زنان بیسواد، زنان مهاجر، زنان جنگزده، زنان مظلوم تنفروش و زنان معتاد میگردد.
هر عملی که به هر نحوی دردی و رنجی و آزاری به زن برساند، نشانه خشونت علیه زن است، که در اشکالی متنوع، در ابعادی وسیع و در حوزههای متفاوت اعمال میشود و قربانی میگیرد. آزاردهندهترین نوع آن، خشونت فیزیکی است که عمدتا از سوی مردان علیه زنان آگاهانه و به نحوی آشکار اعمال میشود؛ اما این تنها بخشی از واقعیت در جهان ما است و تنها با شناخت اشکال دیگر خشونت علیه زنان است که ابعاد واقعی این آسیب بزرگ اجتماعی آشکار میشود.
در شماری از کشورها خشونت علیه زن، از قانون و سنتهای دیرینه و جاافتاده حاکم و رایج مایه میگیرد. در کشوری همچون ایران تحت حاکمیت رژیم اسلامی که چندهمسری، ازدواج موقت، صیغه، جداسازیهای جنسیتی، محروم کردن زنان از حق سرپرستی فرزندانشان که سختترین فشارهای روانی را بر مادران تحمیل میکند، اینها و بسیاری نمونههای دیگر خشونتهایی هستند که بر اساس بندی از قانون و ملهم از آیات و روایاتی از آیین اسلام، بر زنان اعمال میشوند.
آن دختر خردسالی که تمام تنش میلرزد و منتظر است تا بر او تیغ بکشند و ختنهاش کنند و تا آخر عمر ناقصالعضو شود، آن دختر خردسالی که هنوز بیشتر از هر چیز به عروسک پلاستیکیاش فکر میکند و او را راهی خانه پیرمرد پولداری میکنند، آن دختر رنجوری که به سختی تن کوفته و کبود شده خود را از زیر دست و پای برادرش رهانیده، آن دختر خردسالی که دست دخترک خردسالتری را گرفته و در کریدورهای «دادگستری» شهر سرگردان است، آن زن جوانی که به وساطت آخوندی در اطراف حرمهای بهاصطلاح مقدس قم و مشهد تن و غرورش حراج میشود، آن دختر جوانی که برای فراهم کردن مواد مخدر بستگان معتادش به هر دامی کشیده میشود، اینها و بسیار بیشتر از اینها قربانیان آن شکل از خشونتاند که مقدراتشان توسط قانون، شریعت، سنت، دولت، پدر، برادر و شوهر و فرهنگ مذکر و مردسالار تعیین میشوند.
همه این موارد و موارد بیشتری از این دست، در ردیف خشونتهایی جای میگیرند که شخص و اشخاص خشونتگر در آنها شناخته شده میباشند، اما اشکالی از خشونت هم وجود دارند که نامرئی هستند و از طریق مکانیزمهای اجتماعی اعمال میشوند. این اشکال از خشونت پشتوانه قانونی و توجیه فرهنگی دارند و اتوماتیک اعمال میگردند. اگر در خشونت خانگی و فیزیکی عامل خشونت ملموس و قابل رؤیت میباشد، در اینگونه خشونتها، عامل خشونت نامرئی، اما آثار خشونت قابل مشاهده و اندازهگیری است.
آن زن مطلقهای که برابر قانون از حق سرپرستی فرزندش محروم میشود، آن زن و دختری که از حق مسافرت بهتنهایی و مستقل محروم است، آن زن و دختری که حق رفتن به بعضی از میادین ورزشی را ندارد، آن دختر خردسالی که به حکم سنتهای عقبمانده با اجازه پدر و جد پدری و حتی برادرش شوهر داده میشود، آن امکانات اجتماعی که زنان و دختران بهخاطر زن بودنشان از آن محرومند و مثلا حق انتخاب هر شغلی را ندارند، حق انتخاب هر رشته تحصیلی را ندارند، حق انتخاب هر رشته ورزشی و هنری را ندارند، همه و همه و بسیار بیشتر از اینها نمونههایی از خشونت ساختاری و اجتماعی میباشند که به شکلی نامرئی با آثاری بسیار مرئی اعمال میشوند.
شکل دیگری از خشونت علیه زن، در محیط کار روی میدهد. این شکل از زنآزاری گاه مستقیم و گاه غیرمستقیم و گاه آشکار و گاه در خفا اعمال میشود و بعضا نیز شکل آزار جنسی به خود میگیرد. آن زنی که بهخاطر زن بودنش بیدلیل به کارش ایراد میگیرند و تعمدا در جمع همکاران به او تذکر میدهند، آن زنی که بهخاطر زن بودنش غیرمستقیم از سوی صاحبکار و مردان همکارش به سخره گرفته میشود و متلک میشنود، آن زنی که در محیط کار باید جوکهای سکسی مردان را بشنود و دم برنیاورد، آن زنی که در محیط کارش مستقیم و غیرمستقیم هدف تقاضای رابطه جنسی واقع میشود، آن زنی که بیاعتنا به نظر و نگاه صاحبکار و سرکارگر و همکاران مردش مورد غضب واقع میشود و موقعیت کاری و امتیازات شغلیاش به خطر میافتد، آن زنی که برای حفظ شغل و حفظ «آبرو» و برای پیشگیری از دردسر و «آبروریزی» بیشتر، متلک میشنود، آزار جنسی میبیند و سکوت میکند، همه و همه از نمونههای زنآزاری و خشونت علیه زن در محیط کار هستند.
خشونت علیه زن مرزی نمیشناسد و به عنوان یک پدیده زشت اجتماعی، کل جهان را درنوردیده و تاریخی هزارانساله دارد، اما امروز نیز نظام سرمایهداری عصر ما عامل بقای آن است. به همین اعتبار خشونت علیه زن با همه زشتیهایش یک پدیده اجتماعی است و مثل هر پدیده اجتماعی دیگر باید بستر بازتولید آن را شناخت و بر حسب ویژگیهایش به اشکالی سازمانیافته و در ابعادی اجتماعی برای مبارزه علیه آن نیروی زنان و مردان آزاده و برابریطلب را بسیج کرد. باید چنان فشاری به دولتها وارد آورد که بپذیرند اعمال هر شکلی از خشونت علیه زنان در خانه، مدرسه، مراکز کار و هر نقطهای از جامعه، مجازات سنگین بهدنبال داشته باشد.
هیچکس نباید به خود اجازه دهد خشونت علیه زن را امری شخصی، خانوادگی، قومی، فرهنگی، مذهبی بداند و از پیگرد و مجازات در امان بماند. هر کس که به هر شکلی علیه زن خشونت اعمال کند، بیهیچ چونوچرایی باید مجازات شود. نه تنها باید هر شکلی از ضرب و شتم و تحقیر و توهین در جامعه و هر شکلی از خشونت در محیط کار اکیدا ممنوع باشد، بلکه باید شخص خشونتگر و صاحبکار نیز تحت پیگرد قرار گیرد و مجازات شود و اگر زن خشونتدیده به هر دلیل و بیهیچ دلیل نخواهد در آن محل کار ماندگار شود، باید تا پیدا کردن کار مناسب، از بیمه بیکاری برخوردار باشد.
تنها در مبارزهای سازمانیافته و متحدانه با شرکت وسیعترین قشرهای زنان استثمارشده و ستمدیده و مردانی که بقای این ستمگری را فشاری آزاردهنده و توهینی آشکار به انسانیت خود میدانند، میتوان از هماکنون به درجات قابلتوجهی محیطی امنتر در خانه و روابط و مناسباتی انسانی در جامعه و فضایی امنتر در محیطهای کار فراهم کرد. اما بیگمان در نهایت با خلاصی از شر نظام سرمایهداری و برقراری یک نظام سوسیالیستی است که میتوان برای همیشه این ننگ را از دامن بشریت زدود.

